แนวทางปฏิบัติ
- จ้างบริษัทที่มีมาตรฐานในการบำรุงรักษาลิฟต์ และบันไดเลื่อน ให้เข้ามาบริการบำรุงรักษาประจำปี อย่างน้อย เดือนละ 1 ครั้ง
- จัดหาบริษัทผู้ตรวจสอบ ตรวจสอบประจำปี ให้ทันก่อนใบอนุญาตใช้งานหมดอายุ
- เก็บเอกสารทุกฉบับ ให้พร้อมตรวจสอบ รวมถึงประวัติการเปลี่ยนอะไหล่สำคัญ
- สังเกตอาการผิดปกติ เช่น ลิฟต์ไม่หยุดเสมอชั้น เสียงดังผิดปกติ หรือประตูปิดหนีบ ไม่ควรรอให้เสียหายแล้วค่อยแจ้งซ่อม
การปฏิบัติตามกฎหมายและข้อกำหนดการบำรุงรักษาอย่างเคร่งครัดจะช่วยยืดอายุการใช้งานของลิฟต์ และที่สำคัญที่สุดคือ ความปลอดภัยของผู้ใช้งาน
มาตรฐานระบบลิฟต์ คือ อะไร?
มาตรฐานสมาคมลิฟต์สากล (ส่วนใหญ่ยึดตามมาตรฐานยุโรป EN 81) คือข้อกำหนดด้านความปลอดภัย การออกแบบ การผลิต และการติดตั้งลิฟต์ เพื่อให้มั่นใจถึงความปลอดภัยของผู้ใช้งาน โดยมาตรฐานหลักคือ EN 81-20 (การติดตั้งทั่วไป) และ EN 81-50 (การทดสอบ) ซึ่งครอบคลุมระบบป้องกันประตูหนีบ , การเบรกฉุกเฉิน , และระบบป้องกันลิฟต์ตก
มาตรฐานระบบลิฟต์ส่วนใหญ่ยึดตามมาตรฐานยุโรป
- EN 81-20 (Safety Rules for Construction and Installation) การติดตั้งทั่วไป ข้อกำหนดมาตรฐานสำหรับการก่อสร้างและการติดตั้งลิฟต์โดยสาร และลิฟต์โดยสารกึ่งขนของ
- EN 81-50 (Testing and Examination) ข้อกำหนดในการทดสอบและตรวจสอบส่วนประกอบลิฟต์ที่สำคัญ เพื่อความปลอดภัย ครอบคลุมระบบอุปกรณ์ความปลอดภัยทั้งหมดของลิฟต์ที่ใช้กันทั่วไปใช้
- EN 81-41 (Vertical Lifting Platforms) มาตรฐานพิเศษสำหรับลิฟต์แพลตฟอร์ม สำหรับผู้พิการและผู้สูงอายุ
- ISO 9001:2015 , ISO 14001:2015 , ISO 45001:2018 มาตรฐานการบริหารจัดการคุณภาพ
อุปกรณ์ความปลอดภัยตามมาตรฐานสากล
- เครื่องควบคุมความเร็ว (Speed Governor) : ทำงานเมื่อลิฟต์วิ่งเร็วเกินกำหนด
- ระบบเครื่องนิรภัย (Safety Gear/Clamps) : หนีบรางลิฟต์เพื่อหยุดลิฟต์ทันทีเมื่อลวดสลิงขาดหรือลิฟต์ตก
- ระบบป้องกันประตู (Safety Shoes/Light Curtain) : ม่านแสงนิรภัยป้องกันประตูปิดหนีบผู้โดยสาร (ม่านแสงไม่น้อยกว่า 40 แนวเส้น)
- อุปกรณ์หยุดลิฟต์ชั้นบนสุด/ล่างสุด (Terminal/Final Limit Switches) : ตัดระบบอัตโนมัติหากลิฟต์วิ่งเลยชั้นปกติ
- ระบบแจ้งเตือนน้ำหนักเกิน (Overload Alarm) : เสียงเตือนและลิฟต์หยุดทำงานเมื่อบรรทุกเกินพิกัด
ในประเทศไทย นอกจากมาตรฐานสากลเหล่านี้แล้ว ระบบลิฟต์ต้องได้มาตรฐานสอดคล้องกับวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (ว.ส.ท.) และมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.) อีกด้วย
ข้อควรรู้สำหรับการปรับปรุงลิฟต์เก่า Modernization ลิฟต์เก่า
- ลิฟต์ที่มีอายุการใช้งาน 15 ปีขึ้นไป หรือเริ่มมีปัญหาอะไหล่หายาก ควรพิจารณา ปรับปรุงระบบลิฟต์ (Modernization)
- การเลือกบริษัทในการปรับปรุงลิฟต์เก่า ควรเลือกบริษัทลิฟต์ที่มีมาตรฐานและประสบการณ์ในการปรับปรุงลิฟต์เก่า โดยมีผลงานที่น่าเชื่อถือ และมีการยอมรับเป็นอย่างดี
- ควรเลือกบริษัทลิฟต์ที่ได้รับใบอนุญาตและมีประสบการณ์ ควรระบุในสัญญาว่าใช้อะไหล่ที่ไม่ได้ผูกขาด (Non-proprietary) เพื่อความสะดวกในการดูแลรักษาระยะยาว
- การลงทุนในการปรับปรุงลิฟต์เก่า Modernization ไม่เพียงช่วยเพิ่มความปลอดภัยและความสวยงาม แต่ยังช่วยลดค่าใช้จ่ายในการซ่อมบำรุงระยะยาว และเพิ่มมูลค่าให้กับอาคารอีกด้วย
1. การอัพเกรดระบบขับเคลื่อนและควบคุม (หัวใจสำคัญของลิฟต์)
หัวใจของงานปรับปรุงลิฟต์เก่า Modernization คือการช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ความนุ่มนวล และความปลอดภัยของระบบลิฟต์ ดังนี้
- ระบบชุดควบคุม (Controller) เปลี่ยนจากระบบรีเลย์หรือระบบอนาล็อกเก่า เป็น ระบบไมโคร โปรเซสเซอร์ แบบดิจิทัล พร้อมระบบ Inverter VVVF (Variable Voltage Variable Frequency) เพื่อควบคุมการทำงานแม่นยำ , การขับเคลื่อนที่นุ่มนวล , การประหยัดไฟ , และระบบวิเคราะห์ปัญหาได้ด้วยตัวเอง
- เครื่องขับลิฟต์ (Traction Motor) เป็นแบบ AG Gearless หรือมอเตอร์แบบไร้เกียร์ เพื่อประหยัดพลังงานสูงสุด ไม่ต้องมีการเปลี่ยนถ่ายน้ำมันเกียร์ และเพิ่มการเป็นมิตรต่อสิ่งแวะล้อม
2. การอัพเกรดระบบความปลอดภัย (เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายปัจจุบัน)
การปรับปรุงลิฟต์เก่า Modernization จะทำให้ลิฟต์เก่ากลับมามีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพในการใช้งานใกล้เคียงกับลิฟต์ใหม่ ดังนี้ เทียบเท่ารุ่นใหม่ รองรับกฎหมายอาคาร
- ระบบประตู (Door Operator) เปลี่ยนชุดควบคุมประตู เป็นแบบ VVVF พร้อมระบบตรวจจับสิ่งกีดขวางแบบ Light Curtain + 3D- Cencer เพื่อการปิด - เปิดที่นุ่มนวล , ป้องกันประตูหนีบ
- อุปกรณ์นิรภัย (Safety Devices) ติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันลิฟต์ไหล (Unintended Car Movement Protection) เพื่อป้องกันอุบัติเหตุร้ายแรงที่เกิดจากลิฟต์ไหล
- ระบบสื่อสารฉุกเฉิน ติดตั้งระบบสื่อสาร 2 ทาง (Intercom) หรือโทรศัพท์ฉุกเฉินแบบแฮนด์ฟรี พร้อมไฟแสดงสถานะ เพื่อช่วยเหลือบุคคลหรือศูนย์ควบคุมตลอด 24 ชม. ช่วยเหลือเมื่อผู้โดยสารติดอยู่ภายใน
3. การปรับปรุงความสวยงามและติดตั้งระบบรองรับผู้พิการ
- ห้องโดยสาร (Cab Interior): เปลี่ยนฝ้าเพดานใหม่ พร้อมระบบไฟ LED, เปลี่ยนวัสดุบุผนัง (สแตนเลส, กระจก), เปลี่ยนพื้นลิฟต์ เพื่อให้ดูหรูหรา ทันสมัย สว่างสดใส เพิ่มมูลค่าอาคาร
- ปุ่มกดและแผงควบคุม (Push Button And Operating Panel) เปลี่ยนเป็นปุ่มกดแบบสัมผัส ปุ่มที่มีคอนทราสต์สูง , ติดตั้งจอแสดงผลดิจิทัล หรือแบบมีอักษรเบรลล์ (Braille) เพื่อรองรับการใช้งานของผู้พิการทางสายตาและผู้สูงอายุ
- บานประตูชานชั้น (Landing Doors) สามารถทำสีบานประตูชานพักใหม่หรือหุ้มสแตนเลสเพื่อความสวยงามให้กับโถงลิฟต์ พร้อมทั้งเปลี่ยนลูกล้อประตู (Door Roller) เพื่อลดเสียงดังขณะเปิดปิด